Yardımlı Gönüllü Geri Dönüş ve Yeniden Entegrasyon

IOM, menşe ülkelerine gönüllü geri dönüş yapmak isteyen göçmenlere geri dönüşleri ve yeniden entegre olabilmeleri için yardımcı olmaktadır.  Gönüllü Geri Dönüş Programları, ev sahibi ülkede kalamayan ya da kalmak istemeyen göçmenlere insancıl ve insan onuruna yaraşır şekilde geri dönüş ve yeniden entegrasyon  seçenekleri sunmayı amaçlayan kapsamlı bir göç yönetimi yaklaşımının bütünleyici bir parçasıdır.

IOM, geri dönüş sürecinden önce ve sonraki aşamalarda lojistik ve mali destek sağlamaktadır. IOM, istihdam fırsatları yaratarak, becerileri geliştirerek, eğitimle ve kişinin gelir elde etmesini sağlayacak diğer faaliyetler için imkân sağlayarak ülkesine geri dönen kişinin kendi kendine yetebilmesini sağlamak üzere her bir yeniden entegrasyon paketini o kişiye özel olarak tasarlamaktadır. 

Gönüllü Geri Dönüş programlarının başarılı bir şekilde uygulanması için göçmenleri ve hem ev sahibi ülkede hem de menşe ülkede sivil toplum kuruluşlarını ve devlet kurumlarını kapsayan farklı bir çok aktörün işbirliği ve katılımı gereklidir. Gönüllü Geri Dönüşlerin etkili bir şekilde uygulanması için, geri dönüş öncesi aşamadan yeniden entegrasyon aşamasına, IOM tarafından yaratılan ortaklıklar ve çok çeşitli ulusal ve uluslararası paydaşlar gereklidir. 
 

Gönüllü Geri Dönüş ne konuda yardımcı olmaktadır?
 

IOM’nin Gönüllü Geri Dönüş programları, evine dönmek isteyen ama bunun için yeterli imkânı olmayan göçmenlerin bu derdine çare olacak tek çözüm olarak sık sık karşımıza çıkmaktadır. IOM’nin Gönüllü Geri Dönüş programının  yararlanıcıları arasında: 

  •  iltica başvuruları reddedilenler ya da geri çekilenler
  •  sıkışıp kalmış göçmenler
  •  insan ticareti mağdurları
  •  refakatsiz göçmen çocuklar veya sağlık ihtiyaçları olanlar gibi diğer hassas gruplar bulunmaktadır.
     

IOM’nin Gönüllü Geri Dönüş programları hedeflenen ülkeye özgü yardım programları, iyileştirilmiş geri dönüş danışmanlığı ve bilgi, ağ oluşturma, ülkeden ayrılmadan önce iş eğitimi,  menşe ülkede kabul yardımı ve takip yardımı da dâhil olmak üzere kişiye özel yeniden entegrasyonun geliştirilmesi ve uygulanması da dâhil olmak üzere yıllar içerisinde kapsamlı bir geri dönüş yardımı sunacak şekilde değişimden geçmiştir
 

Türkiye’de Gönüllü Geri Dönüş

Gönüllü Geri Dönüş programı 2009’da başladığından bu yana IOM Türkiye, 3.000’den fazla göçmenin İngiltere, Macaristan, Norveç ve İsveç’in mali desteğiyle vatanına geri dönmesi için yardımcı oldu. Gönüllü Geri Dönüş programı tamamıyla gönüllülük esasına dayalı bir programdır. IOM Türkiye farkındalığı arttırmak ve isteyen göçmenlerin kendi ülkelerine geri dönmesine hızla ve verimli bir şekilde yardımcı olmak için büyükelçiliklerle ve STK’lerle güçlü ilişkiler kurmuştur
 

Devletin sponsor olduğu geri dönüşler:

Talep üzerine ve/veya bireysel olarak belirlenmesi halinde devletler bilhassa savunmasız durumda olan ya da siyasi olarak hassas konumda olan göçmenlerin gönüllü geri dönüşüne yardımcı olmaktadır. Göçmenler ülkelerinin Türkiye’deki büyükelçilikleriyle irtibata geçmelidir ya da İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün Yabancılar Dairesi’yle doğrudan iletişime geçmelidir. IOM ile gerektiği üzere irtibata geçilecek ve seyahat yine gereken şekilde kolaylaştırılacaktır.

IOM’nin sponsor olduğu geri dönüşler:  IPM bilhassa hassas durumdaki göçmenler için (örneğin, ciddi tıbbi ihtiyaçları olan göçmenler), mevcut Gönüllü Geri Dönüş programı yapıları altında seyahat edilmesini kolaylaştırmaktadır. IOM, seyahat öncesinde, transit esnasında ve ülkeye vardıktan sonraki  süreci ilgili IOM misyonlarıyla, ulusal makamlarla ve Türkiye’de ve geri dönüş ülkesindeki sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte koordine edecektir. Bu süreç; danışmanlık ve bilgi tedariki, sağlık taraması ve potansiyel olarak kişiye göre düzenlenmiş yeniden entegrasyon yardımını kapsamaktadır. IOM ayrıca, gerekli hallerde operasyonel ya da tıbbi refakatçi sağlayabilir.

Geri kabul

Türkiye ve Avrupa Birliği 16 Aralık 2013 tarihinde Ankara’da bir Geri Kabul Anlaşması imzaladı. Bu karşılıklı anlaşma, ülkede düzensiz olarak kalan kişilerin hızlı bir şekilde geri gönderilmesi için Türkiye’deki ve AB Üyesi Devletlerdeki yetkililer için uluslararası hukuka ve temel haklara tamamıyla uygun, açık ve net yükümlülükleri ve usulleri ortaya koymaktadır. Anlaşmanın resmi olarak  Haziran 2016’da yürürlüğe girmesi beklenmekte olup iki taraf da uluslararası koruma ihtiyacı olmayan göçmenlerin Türkiye’ye ve AB’ye girmesini önleyen, karşılıklı olarak belirlenmiş geri kabul hükümlerinin uygulanmasını ve menşe ülkelerinde uluslararası koruma ihtiyacı olmayan göçmenlerin hızlı bir şekilde geri gönderilmesini sağlayacak şekilde aktif işbirliklerini arttırmaya yönelik taahhütte bulunmuştur.

IOM, Gönüllü Geri Dönüşün göçmenlerin zorla geri gönderilmesinden çok daha saygın ve sürdürülebilir bir çözüm olduğuna inanmaktadır. Gönüllü Geri Dönüşün devletler açısından daha maliyet etkin bir seçenek olduğunu ve aynı zamanda menşe ülkelerdeki yerel ekonomilere işbirliği ve olumlu etkiler açısından bir çerçeve sağladığını gösteren birçok kanıt bulunmaktadır.